Vladimir Mihajlović
Milena Jovanović-Kranjec
Danas, skoro deset godina posle reforme visokog obrazovanja u Republici Srbiji, reforme koja je vođena pod zastavom Bolonjskog procesa, u radu se daju kritički stavovi o nekim od ključnih aspekata promena koje su dovele do ekonomizacije visokog obrazovanja u Republici Srbiji, kao što je osnivanje privatnih univerziteta, rangiranje i tržišna utakmica između višokoškolskih institucija, rukovođenje univerziteta i fakulteta menadžerskim principima, pitanje načina izbora nastavnika i dr. Ideja za pisanje rukopisa, u kojem se daje kritički osvrt na neke od aspekata ekonomizacije visokog obrazovanja, nije nova. U velikom broju časopisa i knjiga objavljenih u zemlji, regionu i inostranstvu poslednjih nekoliko godina, publikuju se radovi u kojima autori pokušavaju da daju kritički stav u odnosu na trenutno stanje obrazovanja u kontekstu promena obrazovnih paradigmi. Predmet ovog rada je ekonomizacija visokog obrazovanja u Republici Srbiji i analiza posledica do kojih je došlo u ovoj oblasti pod uticajem širenja principa neoliberalne ideologije. Na kraju rada naglašava se da univerzitetski nastavnici treba da imaju kritički odnos prema onome što prosvetna politika nudi. Oni, svojim intelektualnim radom, odlučnom, kritičkom i konstruktivnom analizom onoga što prosvetna politika nudi, treba da stanu u odbranu univerziteta kao nosioca najvišeg naučnog obrazovanja.
Marijan Cingula
Managerial as well as entrepreneurial skills are necessary for leaders in turbulent global environment. The research goal of this paper is to show how generally accepted entrepreneurial competences fit into modern management activities. Author is seting hipothesis that fundamentals of managerial competences can be recognized in entrepreneurial behavior, so fostering entrepreneurship can improve the management process. The main research question is whether one can talk about entrepreneurship in large and medium-sized businesses, in other words, can one identify the entrepreneurial approach in contemporary management, and can it be expected that today’s managers possess entrepreneurial skills? It is important to recognize that fostering entrepreneurship can improve the process of management and enable leaders to encourage employees to behave in more creative and innovative manner, in order to achieve and sustain competitive position on the market place in a long run.
Piotr Markiewicz, Agnieszka Żbikowska
The article presents the role and place of a competitive strategy in the strategic management of a company. It also describes the basic types of competitive strategies as well as sources of gaining a competitive advantage, including both tangible and intangible resources. In an empirical part, the authors discussed the results of the studies conducted among Polish entrepreneurs exporting products to international markets. Researches related to the conditions of shaping a competitive advantage by Polish exporters on foreign markets. The high quality of products, customisation to the needs and expectations of customers, a quick and flexible response to market signals as well as – to a limited extent – the image of the country of origin proved to be the main features of achieving competitive advantage by Polish exporters.
Snežana Ljubisavljević
U radu je napravljen pokušaj da se na bazi referentne anglosaksonske literature i prakse ustanovi koliki je dostignuti nivo razvoja interne revizije u bankama u Republici Srbiji. Empirijsko istraživanje je obuhvatilo uzorak od 14 banaka u Republici Srbiji, od ukupno 32 banke, sa svrhom da se utvrde načini organizovanja i zadaci interne revizije u njima. Predmet istraživanja u radu je da se utvrdi kako menadžeri i zaposleni na višim funkcijama u banci shvataju ulogu i značaj interne revizije. Cilj rada je da se na bazi odgovora na postavljena pitanja u upitniku daju predlozi za poboljšanje ove važne funkcije banke. Rezultati istraživanja ukazuju na to da veličina banke ne utiče na način organizovanja, odgovornost i zadatke interne revizije banke. Dostignuti nivo razvoja interne revizije u finansijskim organizacijama je na znatno višem nivou u odnosu na privredne subjekte, ali u mnogim segmentima zaostaje za internom revizijom u razvijenim zemljama sveta.
Violeta Domanović
Efektivni sistemi merenja performansi neminovno postaju uslov opstanka kompanija u uslovima savremenog dinamičnog i veoma turbulentnog okruženja. Efektivan sistem merenja performansi omogućava kompaniji da meri i kontroliše performanse u skladu sa definisanom strategijom. Pri dizajniranju sistema merenja performansi u savremenom okruženju, uvažavaju se kako finansijski, tako i nefinansijski indikatori koji odražavaju efekte ključnih aktivnosti koje dodaju vrednost jedne kompanije. Uvođenje raznovrsnih strategijski usklađenih indikatora performansi trebalo bi da poboljša organizacione ishode povećavajući kvantum informacija relevantnih za odlučivanje koje su na raspolaganju menadžerima, što olakšava strategijski konzistentno odlučivanje. Efektivnost sistema merenja performansi pod uticajem je brojnih faktora, od kojih su neki predmet istraživanja u radu. Cilj rada jeste da se osvetli značaj primene multidimenzionalnih merila performansi i konkretnih organizacionih faktora u procesu primene savremenih sistema merenja performansi.
Aleksandra Praščević
Rad je posvećen temi u kojoj je meri ekonomska politika u Srbiji uspela da odgovori na ekonomske probleme nametnute uticajem globalne ekonomske krize i koliko su ograničenja u vidu političke nestabilnosti i političkog uticaja, inače prisutni i pre krize, uticali i na ekonomsku politiku formulisanu u cilju borbe protiv krize. Ekonomska kriza je na globalnom nivou uticala da se, umesto pravila u vođenju ekonomske politike sa ključnim ciljem održanja cenovne stabilnosti, promoviše diskrecija i fiskalna politika, sa ciljem prevazilaženja problema nezaposlenosti. Značajnija primena diskrecije u ekonomskoj politici i inače nameće problem kompetentnosti i eventualnih političkih motiva kreatora ekonomske politike. Upravo su ograničenja nedovoljno razvijenih institucija i pogrešnog modela rasta doprinela da rezultati ekonomske politike u Srbiji ne budu značajni. Srbija se suočava sa negativnim posledicama primenjenih mera u vidu visokog budžetskog deficita, javnog duga i inflacije, dok su efekti na privrednu aktivnost i zaposlenost izostali, zbog čega je aktuelan izbor između pravila i diskrecije.
Jacek Barburski
One of the modes of the measurement of banks’ and their branches’ economic efficiency is constituted by an econometric approach based on stochastic frontier functions. In this approach, the following three basic goal functions can be considered: the cost, revenue and profit functions. This paper aims to present alternative (relative to the standard formula) concepts of the measurement of revenue and profit efficiency constituting an important assessment criterion of banks’ operations. The paper also presents the results of the empirical studies of revenue and profit efficiency, as exemplified by the selected commercial bank. The theoretical part of the paper proceeds from an introduction to present the premises of an alternative efficiency assessment, then the formulas of the frontier functions of revenue and a profit. These are formulas that can exclusively be used under the conditions of imperfect competition between banks. The empirical part focuses on the application of the above models to assess the efficiency of a Polish bank’s branches. The calculations returned the indicators of revenue and profit efficiency and the rankings of the studied sample of branches in three different quarters. Due to the use of an excessively simple assessment method (Corrected Least Squares Method), the efficiency indicators obtained are understated and not accurate enough to lend themselves to further analysis. On the other hand, the rankings prepared on its basis are reliable and can be used for further assessments and comparisons, which should be considered as a meaningful research benefit.
Slavica P. Petrović
Sveska 1 Godište 2013 naučnog časopisa Ekonomski horizonti sadrži tri izvorna naučna i četiri pregledna članka, i prikaz knjige.