Siniša Milošević1, Dejan Trifunović2 i Jelena Popović Markopoulos1
U ovom radu se razmatra uticaj efektivne primene politike zaštite konkurencije na ekonomski razvoj zemalja u razvoju. U empirijskim radovima je utvrđeno da postojanje politike zaštite konkurencije ne utiče značajno na nivo društvenog proizvoda per capita i da samo efektivna primena ove politike ima uticaj. Ovaj rad će biti zasnovan na tim rezultatima, pa ćemo koristiti indeks Svetskog ekonomskog foruma kao meru efektivne primene politike zaštite konkurencije. U radu je potvrđeno da deo varijacija u društvenom proizvodu per capita između zemalja u razvoju može da bude objašnjen efektivnom primenom politike zaštite konkurencije.
Vladan Ivanović
Traganje za ekonomskim uspehom, izgradnjom institucionalne strukture koja će obezbediti efikasno funkcionisanje ekonomije, spada u srž praktičnih aktivnosti koje preduzimaju vlade širom sveta, ali i akademskih istraživanja koja nastoje objasniti uspeh pojedinih nacionalnih ekonomija. Superiornost rezultata koji ekonomija Savezne Republike Nemačke (SRN) ostvaruje u evropskim okvirima, ali i globalno, od nivoa GDP-a per capita do visoke produktivnosti, inovativnosti i izvoznih performansi, čine osnovnu motivaciju za ovo istraživanje. Naime, kako se do ekonomskog uspeha, za razliku od neuspeha, uvek dolazi u dugom vremenskom periodu, cilj istraživanja je da ukaže na (istorijske) institucionalne korene koji leže u uspehu savremene privrede SRN. U tom kontekstu, analiziran je model Socijalno-tržišne privrede, odnosno, značaj konkurentskog poretka kao nosećeg mehanizma alokacije, bez kojeg nije moguća izgradnja efikasnog tržišnog sistema. Shodno tome, ključni rezultati istraživanja odnose se na identifikovanje ekonomskih i socijalnih prednosti koje uspostavljanje konkurentskog poretka u modelu Socijalno-tržišne privrede podrazumeva, kao i institucionalnih pretpostavki u kojima je takav poredak moguć.
Nenad Janković
Tokom XX-og veka dolar je dobio status najznačajnije svetske valute. Zbog toga, bretonvudski međunarodni monetarni sistem se zasnivao na dolaru. Međutim, 70-ih godina XX-og veka, situacija se, u velikoj meri, promenila – velika tražnja za dolarima se smanjila, valute najznačajnijih evropskih zemalja su postale konvertibilne, višestruko se povećao obim međunarodne trgovine, liberalizovani su međunarodni tokovi kapitala, ukinuta je spoljna konvertibilnost dolara u zlato i valute su počele da fluktuiraju. Na taj način, izvorni bretonvudski međunarodni monetarni sistem prestao je da postoji. Pored tih promena, na funkcionisanje međunarodnog monetarnog sistema u velikoj meri utiče i to što su SAD iz godine u godinu počele da beleže sve veće iznose deficita tekućeg računa i tokom 80-ih godina XX-og veka su prešle iz pozicije neto poverioca u poziciju neto dužnika, što je na tlu EU stvoren evro i što je Kina postala najveći svetski izvoznik i jedna od najvećih (ako ne i najveća) svetskih ekonomija. Zbog svega navedenog, u radu su sistematizovane teorijske pretpostavke međunarodnog monetarnog sistema, ispitana je uloga ostalih svetskih valuta, u nastojanju da se odgovori na pitanje: zašto je dolar i dalje dominantna svetska valuta?
Rade Stankić, Biljana Jovanović Gavrilović i Jasna Soldić Aleksić
Obrazovanje je oduvek bilo pokretačka snaga ekonomskog prosperiteta, a u globalizovanoj privredi zasnovanoj na znanju i na primeni novih tehnologija to posebno dolazi do izražaja. U fokusu istraživanja predstavljenih u ovom radu su međusobni odnosi informaciono-komunikacionih tehnologija (IKT), obrazovanja stanovništva i ekonomskog rasta i razvoja. Za analizu tih odnosa korišćeni su podaci relevantnih domaćih i međunarodnih institucija. Posebno su analizirani podaci iz ankete koju su autori sproveli na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. U radu su apostrofirani izazovi sa kojima se suočavaju obrazovni sistemi širom sveta, a posebno obrazovni sistem Republike Srbije, pred novim talasom tehnoloških inovacija, koji iz temelja menja samu prirodu procesa rada i postavlja nove zahteve kada je reč o neophodnim znanjima i veštinama. Rezultati istraživanja pokazuju da su IKT i obrazovanje prepoznati od strane države Republike Srbije kao značajne determinante ekonomskog i ukupnog društvenog razvoja.
Jelena Nikolić
Polazeći od normativnog pristupa, odluka kao ishod procesa odlučivanja treba da predstavlja racionalan izbor od strane potpuno informisanog donosioca odluka. Sa razvojem biheviorističke perspektive u analizi procesa odlučivanja, uočene su određene greške u ponašanju donosilaca odluka, koje nastaju kao posledica njihovih ograničenih kognitivnih kapaciteta i informacione asimetrije. Primena heuristika kao pojednostavljenih mentalnih strategija, kao i određene deformacije u razmišljanju i percepciji donosilaca odluka, dovode do različitih predrasuda koje utiču na njihove stavove i pristup procesu rešavanja problema. Svrha istraživanja ogleda se u identifikovanju predrasuda koje se najčešće pojavljuju u procesu odlučivanja, kao i njihovih uzroka i posledica. Primenjena je kvalitativna metodologija istraživanja i relevantni metodi analize i sinteze, dedukcija i indukcija. Na osnovu analize sprovedenih empirijskih studija, definisane su preporuke za prevazilaženje identifikovanih predrasuda, što predstavlja glavni rezultat istraživanja. Izvedeni zaključci o mogućnostima prevazilaženja predrasuda mogu pomoći donosiocima odluka da unaprede proces odlučivanja u realnim situacijama.
Vladimir Senić
Sa daljim razvojem informaciono-komunikacionih tehnologija i sve većim korišćenjem pametnih telefona, značaj geografskih informacionih sistema (GIS) će nesumnjivo nastaviti da raste. Tome u prilog ide i činjenica da je u poslednjoj deceniji geotehnologija označena kao jedna od najbrže rastućih tehnologija, pored biotehnologije i nanotehnologije. Iako se GIS sve više primenjuje u Republici Srbiji, čini se da je njegova upotreba kod pojedinih pružaoca značajnih javnih usluga svedena samo na prikazivanje prostornih podataka sa limitiranim mogućnostima za analiziranje istih – što predstavlja suštinu upotrebe GIS-a. Svrha ovog rada je da ukaže na izuzetan analitički potencijal koji GIS ima u oblasti pružanja i unapređenja različitih usluga od javnog interesa. U radu su korišćeni primeri dobre prakse u domenu zdravstvenog sistema, održavanja javnog reda i mira, spasilačkih službi i lokalne uprave. Navedeni primeri pokazuju da korišćenje analitičke komponente GIS-a u svakodnevnom radu pomenutih službi može učiniti njihov rad transparentnijim za javnost i znatno efikasnijim. Na taj način, analitička komponenta GIS-a omogućava donosiocima odluka da racionalnije upravljaju limitiranim raspoloživim resursima, pritom pružajući veći stepen kvaliteta usluge građanima.
Zlata Đurić1 i Bojana Maračić2
Ključni procesi u poslovanju osiguravajućih društava, kojima se definiše finansijski bonitet njihovih poslovnih aktivnosti, kao najznačajniji element ističu adekvatan iznos tehničkih rezervi. Kvalitetna procena visine tehničkih rezervi predstavlja katalizator za brojne funkcionalne procese, koji kao krajni cilj imaju maksimiziranje profitabilnosti, konkurentnost i dalji razvoj, kroz širenje postojećih i uvođenje novih linija poslovanja. U radu su na podacima poslovanja jednog osiguravajućeg društva, u jednoj liniji osiguranja, primenjene različite, u praksi najčešće korišćene metode njihove procene, u cilju utvrđivanja razmera odstupanja projektovanih iznosa od stvarne realizacije šteta. Drugi pravac istraživanja, usmeren je na aktuarsku praksu neživotnih osiguravajućih društava koja posluju u Republici Srbiji, u cilju otkrivanja divergencije u primenjenoj metodologiji. Komparativna analiza dobijenih projekcija ukazuje na činjenicu da izabrane metode, najčešće korišćene u aktuarskoj praksi Republike Srbije, treba pratiti i preispitati. Rezultati višesmernog istraživanja i identifikovanja postojećih problema, daju koristan okvir i mehanizme podsticaja, kao i smernice za unapređivanje poslovanja i bolje pozicioniranje osiguranja u ekonomski ambijent Republike Srbije.
Danijela Tadić i Aleksandar Đorđević
Poboljšanje performansi lanca snabdevanja rezultira povećavanjem efektivnosti poslovanja preduzeća integrisanih u lanac snabdevanja i celog lanca snabdevana. Rešenje problema unapređivanja performansi lanca snabdevanja može se dobiti merenjem i poboljšanjem odnosnih performansi, što predstavlja osnovnu svrhu ovog istraživanja. Relativnu važnost performansi i vrednosti njihovih ključnih indikatora procenjuju donosioci odluka. Njihove procene su opisane lingvističkim variablama, koje su modelirane intervalnim fazi brojevima tipa-2. Relativna važnost performansi je zadata pomoću fazi matrice relativne važnosti svakog para performansi. Ponderi performansi su izračunati pomoću metode sopstvenog vektora. Vrednosti performansi su računate primenom operatora fazi srednje vrednosti. Rang preduzeća sa respektovanjem svih razmatranih performansi i njihova težina su određeni konvencionalnom TOPSIS metodom. Rangiranje preduzeća koja su integrisana u lanac snabevanja može da se označi kao glavni rezultat istraživanja. Na osnovu dobijenog ranga mogu da se preduzmu odgovarajuće mere za poboljšanje performansi onih preduzeća koja su najlošije ocenjena shodno posmatranim performansama. Predloženi model je testiran na primeru lanca snabdevanja automobilske industrije u Centralnoj Srbiji.
Alfred Wong and Christine Ribeiro
Income inequality has gained considerable prominence worldwide in recent years. The growing discontent among the lower-income segment of industrialized societies is limited largely to resentment because of economic wealth being perceived to be steadily concentrating among fewer people. Quantified economic inequality does not necessarily mean the extreme deprivation of people, especially in Europe and North America. There will be no revolutionary-scale social unrest among the middle class if their expectation of satisfactory wellbeing is continually met. The connection between income inequality and poverty is uncertain because of the variable definition of poverty. The classical characterization of poverty is largely deficient as the actual economic hardships encountered by the lowest-income segment of society are never fully described in the socio-geographic context. What is deprivation in Europe and North America may be considered to be “luxurious” in economically poorer countries.
Dejan Trifunović
U ovom radu prikazujemo problem uparivanja učenika i škola pomoću različitih mehanizama uparivanja. Ovo tržište je specifično po tome što su državne škole besplatne i nije moguće koristiti cenovni mehanizam koji bi izvršio optimalnu alokaciju učenika u škole. Stoga je potrebno koristiti različite algoritme uparivanja koji simuliraju tržišni mehanizam, i pomoću kojih određujemo jezgro kooperativne igre. U ovom radu ćemo utvrditi da je moguće primeniti kooperativnu teoriju igara u problemima uparivanja. Rad je preglednog karaktera i kroz ilustrativne primere ćemo porediti algoritme uparivanja sa aspekta kompatibilnosti podsticaja, stabilnosti uparivanja i efikasnosti. U radu ćemo prikazati i neke specifične probleme koji se mogu javiti kod uparivanja kao što su poboljšanje kvaliteta škole, favorizovanje manjinskih učenika, ograničena dužina liste preferencija i generisanje striktnih prioriteta na osnovu slabih prioriteta.