Marko Slavković1, Goran Pavlović2 i Marijana Simić2
Transformacija kapitalno intenzivne u znanjem vođenu privredu označila je početak nove epohe u poslovanju preduzeća. Realizacija poslovnih aktivnosti u izuzetno dinamičnom okruženju, u mnogome, umanjila je značaj tradicionalnih koncepata i tehnika, zbog čega je fokus na ljudskim resursima i njihovom upravljanju. Shodno tome, preduzeće treba da privuče, zadrži i motiviše zaposlene, kako bi generisanjem visokog nivoa njihovog zadovoljstva osiguralo put ka realizaciji strategijskih ciljeva. Mogući pravac postizanja željene pozicije zasniva se na razvoju brenda poslodavca. Stoga, cilj ovog rada jeste da utvrdi kakav je uticaj prakse u realizaciji aktivnosti regrutovanja zaposlenih na njihovo zadovoljstvo, kao i uticaj brenda poslodavca, kao medijatora, na identifikovanu vezu između regrutovanja i zadovoljstva zaposlenih u Srbiji. Rezultati sprovedenog empirijskog istraživanja dokazuju postojanje statistički značajnog pozitivnog uticaja regrutovanja zaposlenih, kao i medijatorskog uticaja brenda poslodavca, na njihovo zadovoljstvo.
Joshua Solomon Adeyele
The inability of small and medium enterprises (SMEs) to access funds from financial institutions has been identified as one of the major problems limiting their expansion horizons. This study assesses the criteria and mechanisms used by financial institutions when granting loans to SMEs. The data were sourced from the relevant financial institutions and analyzed by using different statistical tools. One of the findings revealed that the financial ratio and the internal control system accounted for 28.7% of the part of the conditions for granting loans to SMEs. Similarly, good working capital and the ease of asset conversion accounted for 94.5% of the criteria used by financial institutions to extend credits/loans to SMEs. Also, the educational background of SMEs’ operators significantly influenced the financial institutions’ choice of SMEs to finance. Based on these findings, the study recommends that there is a need for SMEs’ operators to align their business activities with financial institutions’ lending criteria.
Edvard Jakopin
Da li se tranzicione države Jugoistočne Evrope (JIE) nalaze zarobljene u institucionalnoj tranziciji? Institucionalna tranzicija koja traje skoro tri, a u Republici Srbiji skoro dve decenije, započela je brzim uništavanjem institucija iz prethodnog političkog i ekonomskog sistema, ali, izgradnja novih tržišnih institucija se odvija sporo, neefikasno i parcijalno. Republika Srbija je izgubila tri decenije privrednog rasta i razvoja, što potvrđuje ekonomsku zakonitost da je potrebno dvostruko više vremena vratiti sistem u prethodni ekvilibrijum od dužine vremena u kome se sistem nalazio van ravnoteže. Prosečan rast za sedamnaest tranzicionih godina od 3% je nedovoljan da se nadoknadi ogroman zaostatak iz devedesetih godina XX-og veka. Istraživački doprinos u radu fokusiran je na analizu međuzavisnosti privrednog rasta i izgradnje institucija. Posebna pažnja usmerena je na faktor korupcije, koja razara institucije u svim tranzicionim državama, smanjuje privredni rast, produktivnost i negativno utiče na privlačenje stranih direktnih investicija (SDI).
Vlastimir Leković
U Svesci 2 Volumen 20 Godište 2018 publikuje se osam priloga: tri izvorna naučna članka, tri pregledna članka, prikaz knjige i Zahvalnica recenzentima rukopisa, podnetih Uredništvu Časopisa za publikovanje u 2017.
Dejana Zlatanović
Peta međunarodna naučna konferencija, koju organizuje Ekonomski fakultet Univerziteta u Kragujevcu, pod nazivom Contemporary Issues in Economics, Business and Management (EBM 2018), biće održana 09. i 10. novembra 2018. godine u Kragujevcu.
Nenad Janković
Tokom XX-og veka dolar je dobio status najznačajnije svetske valute. Zbog toga, bretonvudski međunarodni monetarni sistem se zasnivao na dolaru. Međutim, 70-ih godina XX-og veka, situacija se, u velikoj meri, promenila – velika tražnja za dolarima se smanjila, valute najznačajnijih evropskih zemalja su postale konvertibilne, višestruko se povećao obim međunarodne trgovine, liberalizovani su međunarodni tokovi kapitala, ukinuta je spoljna konvertibilnost dolara u zlato i valute su počele da fluktuiraju. Na taj način, izvorni bretonvudski međunarodni monetarni sistem prestao je da postoji. Pored tih promena, na funkcionisanje međunarodnog monetarnog sistema u velikoj meri utiče i to što su SAD iz godine u godinu počele da beleže sve veće iznose deficita tekućeg računa i tokom 80-ih godina XX-og veka su prešle iz pozicije neto poverioca u poziciju neto dužnika, što je na tlu EU stvoren evro i što je Kina postala najveći svetski izvoznik i jedna od najvećih (ako ne i najveća) svetskih ekonomija. Zbog svega navedenog, u radu su sistematizovane teorijske pretpostavke međunarodnog monetarnog sistema, ispitana je uloga ostalih svetskih valuta, u nastojanju da se odgovori na pitanje: zašto je dolar i dalje dominantna svetska valuta?
Rade Stankić, Biljana Jovanović Gavrilović i Jasna Soldić Aleksić
Obrazovanje je oduvek bilo pokretačka snaga ekonomskog prosperiteta, a u globalizovanoj privredi zasnovanoj na znanju i na primeni novih tehnologija to posebno dolazi do izražaja. U fokusu istraživanja predstavljenih u ovom radu su međusobni odnosi informaciono-komunikacionih tehnologija (IKT), obrazovanja stanovništva i ekonomskog rasta i razvoja. Za analizu tih odnosa korišćeni su podaci relevantnih domaćih i međunarodnih institucija. Posebno su analizirani podaci iz ankete koju su autori sproveli na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. U radu su apostrofirani izazovi sa kojima se suočavaju obrazovni sistemi širom sveta, a posebno obrazovni sistem Republike Srbije, pred novim talasom tehnoloških inovacija, koji iz temelja menja samu prirodu procesa rada i postavlja nove zahteve kada je reč o neophodnim znanjima i veštinama. Rezultati istraživanja pokazuju da su IKT i obrazovanje prepoznati od strane države Republike Srbije kao značajne determinante ekonomskog i ukupnog društvenog razvoja.
Jelena Nikolić
Polazeći od normativnog pristupa, odluka kao ishod procesa odlučivanja treba da predstavlja racionalan izbor od strane potpuno informisanog donosioca odluka. Sa razvojem biheviorističke perspektive u analizi procesa odlučivanja, uočene su određene greške u ponašanju donosilaca odluka, koje nastaju kao posledica njihovih ograničenih kognitivnih kapaciteta i informacione asimetrije. Primena heuristika kao pojednostavljenih mentalnih strategija, kao i određene deformacije u razmišljanju i percepciji donosilaca odluka, dovode do različitih predrasuda koje utiču na njihove stavove i pristup procesu rešavanja problema. Svrha istraživanja ogleda se u identifikovanju predrasuda koje se najčešće pojavljuju u procesu odlučivanja, kao i njihovih uzroka i posledica. Primenjena je kvalitativna metodologija istraživanja i relevantni metodi analize i sinteze, dedukcija i indukcija. Na osnovu analize sprovedenih empirijskih studija, definisane su preporuke za prevazilaženje identifikovanih predrasuda, što predstavlja glavni rezultat istraživanja. Izvedeni zaključci o mogućnostima prevazilaženja predrasuda mogu pomoći donosiocima odluka da unaprede proces odlučivanja u realnim situacijama.
Dejan Jovanović i Vesna Janjić
Sa povećanjem broja preduzeća koja su usvojila ISO 14001 standard, dolazi do porasta interesovanja istraživača za procenu motiva i koristi od njegove implementacije. Međutim, uprkos važnosti ISO 14001 standarda, rasprava o njihovoj efikasnosti i ulozi računovodstva u tom procesu i dalje je otvorena među istraživačima i praktičarima. Polazeći od navedenog, osnovna svrha istraživanja u ovom radu je da se identifikuju motivi i koristi od implementacije ISO 14001 standarda i da se ispita kakva je uloga računovodstva u procesu implementacije. Empirijsko istraživanje u radu sprovedeno je na primeru 33 preduzeća koja imaju obavezu da Nacionalnom registru izvora zagađivanja dostave podatke o izvorima zagađivanja životne sredine. Prikupljanje podatka sprovedeno je anketiranjem menadžmenta preduzeća putem upitnika, dok je analiza podataka izvršena korišćenjem različitih kvantitativnih statističkih metoda i tehnika, a prvenstveno primenom deskriptivne statistike i neparametarskih testova. Rezultati istraživanja ukazuju da su primarni motivi za uvođenje ISO 14001 standarda odgovornost prema životnoj sredini, izgradnja imidža društveno odgovorne kompanije, i unapređenje performansi, dok se koristi mogu sintetizovati kroz poboljšanje ekoloških performansi, efikasnosti i profitabilnosti. Takođe, rezultati istraživanja ukazuju da menadžeri preduzeća, delimično, prepoznaju ulogu računovodstva u implementaciji ISO 14001 standarda. Glavni zaključak istraživanja je da menadžment preduzeća u Srbiji shvata značaj implementacije ISO 14001 standarda, ali ne u pravoj meri i ulogu računovodstva u tom procesu.