Milena Jovanović-Kranjec
Danas, skoro deset godina posle reforme visokog obrazovanja u Republici Srbiji, reforme koja je vođena pod zastavom Bolonjskog procesa, u radu se daju kritički stavovi o nekim od ključnih aspekata promena koje su dovele do ekonomizacije visokog obrazovanja u Republici Srbiji, kao što je osnivanje privatnih univerziteta, rangiranje i tržišna utakmica između višokoškolskih institucija, rukovođenje univerziteta i fakulteta menadžerskim principima, pitanje načina izbora nastavnika i dr. Ideja za pisanje rukopisa, u kojem se daje kritički osvrt na neke od aspekata ekonomizacije visokog obrazovanja, nije nova. U velikom broju časopisa i knjiga objavljenih u zemlji, regionu i inostranstvu poslednjih nekoliko godina, publikuju se radovi u kojima autori pokušavaju da daju kritički stav u odnosu na trenutno stanje obrazovanja u kontekstu promena obrazovnih paradigmi. Predmet ovog rada je ekonomizacija visokog obrazovanja u Republici Srbiji i analiza posledica do kojih je došlo u ovoj oblasti pod uticajem širenja principa neoliberalne ideologije. Na kraju rada naglašava se da univerzitetski nastavnici treba da imaju kritički odnos prema onome što prosvetna politika nudi. Oni, svojim intelektualnim radom, odlučnom, kritičkom i konstruktivnom analizom onoga što prosvetna politika nudi, treba da stanu u odbranu univerziteta kao nosioca najvišeg naučnog obrazovanja.
Marijan Cingula
Managerial as well as entrepreneurial skills are necessary for leaders in turbulent global environment. The research goal of this paper is to show how generally accepted entrepreneurial competences fit into modern management activities. Author is seting hipothesis that fundamentals of managerial competences can be recognized in entrepreneurial behavior, so fostering entrepreneurship can improve the management process. The main research question is whether one can talk about entrepreneurship in large and medium-sized businesses, in other words, can one identify the entrepreneurial approach in contemporary management, and can it be expected that today’s managers possess entrepreneurial skills? It is important to recognize that fostering entrepreneurship can improve the process of management and enable leaders to encourage employees to behave in more creative and innovative manner, in order to achieve and sustain competitive position on the market place in a long run.
Piotr Markiewicz, Agnieszka Żbikowska
The article presents the role and place of a competitive strategy in the strategic management of a company. It also describes the basic types of competitive strategies as well as sources of gaining a competitive advantage, including both tangible and intangible resources. In an empirical part, the authors discussed the results of the studies conducted among Polish entrepreneurs exporting products to international markets. Researches related to the conditions of shaping a competitive advantage by Polish exporters on foreign markets. The high quality of products, customisation to the needs and expectations of customers, a quick and flexible response to market signals as well as – to a limited extent – the image of the country of origin proved to be the main features of achieving competitive advantage by Polish exporters.
Snežana Ljubisavljević
U radu je napravljen pokušaj da se na bazi referentne anglosaksonske literature i prakse ustanovi koliki je dostignuti nivo razvoja interne revizije u bankama u Republici Srbiji. Empirijsko istraživanje je obuhvatilo uzorak od 14 banaka u Republici Srbiji, od ukupno 32 banke, sa svrhom da se utvrde načini organizovanja i zadaci interne revizije u njima. Predmet istraživanja u radu je da se utvrdi kako menadžeri i zaposleni na višim funkcijama u banci shvataju ulogu i značaj interne revizije. Cilj rada je da se na bazi odgovora na postavljena pitanja u upitniku daju predlozi za poboljšanje ove važne funkcije banke. Rezultati istraživanja ukazuju na to da veličina banke ne utiče na način organizovanja, odgovornost i zadatke interne revizije banke. Dostignuti nivo razvoja interne revizije u finansijskim organizacijama je na znatno višem nivou u odnosu na privredne subjekte, ali u mnogim segmentima zaostaje za internom revizijom u razvijenim zemljama sveta.
Slađana Savović
Preduzeća se često opredeljuju za merdžere i akvizicije kako bi pristupila novim tržištima, uvela nove proizvode, proširila bazu znanja, poboljšala konkurentsku prednost. Uspeh merdžera i akvizicija predstavlja kompleksan upravljački izazov, budući da je veliki broj ovih transakcija neuspešan u kreiranju vrednosti za akcionare. Postakviziciona integracija predstavlja najizazovnij u fazu u kojoj dolazi do kreiranja vrednosti, ali u kojoj se mogu javiti i brojni integracioni problemi. U radu se kao faktori uspeha postakvizicione integracije preduzeća ističu: integraciona strategija, sastav integracionog tima, komuniciranje, brzina integracije, ujednačena merila. Posebno se ukazuje na značaj brzine integracije kao faktora uspeha postakvizicione integracije preduzeća.
Milan D. Milanović i Ana D. Milanović
U radu se analiziraju nazivi najtraženijih zanimanja u poslovnim oglasima objavljenim putem interneta kako bi se među njima identifikovali oni nazivi koji po svom obliku predstavljaju neku vrstu novijih anglicizama. Klasifikacija anglicizama vrši se prema podeli na vrste koju predlaže Prćić (2005), deleći anglicizme na osnovu njihove obličke realizacij e na sirove, očigledne, i skrivene, čime se ukazuje na stepen njihove adaptacije u okviru srpskog jezika. Putem analize korpusa proverava se tačnost postavljenih hipoteza: (1) očigledni anglicizmi predstavljaju najbrojnij u grupu anglicizama u korpusu najtraženij ih zanimanja; (2) sirovi anglicizmi predstavljaju najmalobrojnij u grupu anglicizama; i (3) učešće novijih anglicizama beleži tendenciju konstantnog rasta u kategorij ama najtraženijih radnih mesta tokom posmatranog perioda. Prisustvo anglicizama u nazivima zanimanja, s jedne strane, ukazuje na određene leksičke praznine u srpskom jeziku koje treba popuniti kako bi se iskazao sadržaj za kojim postoji potreba u registru naziva zanimanja, dok, s druge strane, ukazuje na zabrinjavajuće veliki porast broja anglicizama u ovom reguistru srpskog jezika.
Predrag Mimović
U radu se opisuje primena analitičkog mrežnog procesa (AMP), u modeliranju i analizi različitih faktora i uticaja na proces predviđanja, u situacijama kada postoji potreba za integracijom kontekstualnih informacija, koje su posledica iznenadnih i nepredvidivih promena u okruženju u kojem posluje preduzeće. Model je primenjen na primeru predviđanja prodaje novog modela automobila Fiat 500 L i zasniva se na ekspertskom znanju poznavalaca kretanja na tržištu automobila, postojećim stvarnim i projektovanim trendovima prodaje automobila i subjektivnim procenama autora, a u kontekstu globalne ekonomske krize koja značajno utiče na prodaju automobila na čitavom svetskom tržištu.
Milena Jakšić
Ulaganje novčanih sredstava u različite oblike fi nansij ske aktive motivisano je očekivanjem investitora da ostvari prinos. Budući da očekivani prinos nij e uvek izvestan, investitor se suočava sa rizikom da njegovo ulaganje neće dati rezultate u skladu sa očekivanjima. Stoga, sagledavanje rizika kojim je opterećen konkretan plasman ne sme biti zanemareno ili prepušteno intuicij i. Pogrešne procene rizika za posledicu mogu imati izostanak očekivanog prinosa ili gubitak uloženog kapitala. Globalna fi nansij ska kriza je ukazala na moguće posledice odsustva sveobuhvatnog upravljanja rizicima, odnosno, neadekvatnog uočavanja svih rizika i njihove međuzavisnosti. U radu se analizira sistem upravljanja rizicima koji podrazumeva rano identifi kovanje, procenu, merenje i kontrolu rizika. Istovremeno, razmatraju se modeli koji obezbeđuju efi kasnu diversifi kacij u portfolij a u funkcij i smanjenja rizika investiranja. Ukazuje se na to da upravljanje rizicima zahteva fl eksibilnost procesa bez krutog oslanjanja samo na matematičke modele, koji nisu uspeli da identifi kuju rast sistemskog rizika.
Boban Stojanović, Vladimir Radivojević and Tanja Stanišić
Preduslov za uspešno sprovođenje politike zaštite konkurencije kao temelja tržišne ekonomije je adekvatno normativno regulisanje. Sa aktuelnim zakonskim rešenjima u oblasti zaštite konkurencije, Srbija je obezbedila neophodan institucionalni okvir za efikasno funkcionisanje tržišta i uspostavljanje delotvorne konkurencije na njemu. Efikasnost tog okvira neophodno je ocenjivati analizom tržišta, a na osnovu rezultata postignutih u kreiranju ambijenta koji podstiče razvoj konkurencije. Kompatibilnost pravne regulative sa standardima Evropske unije i njena dosledna praktična primena predstavljaju osnovne pretpostavke svrsishodnog funkcionisanja institucija. Skromni rezultati politike zaštite konkurencije u Srbij i nameću potrebu za povećanjem institucionalnog kapaciteta, dogradnjom regulative i njenim koncipiranjem na način koji će obezbediti izgradnju efikasne tržišne privrede. U tom smislu, u radu se istražuju ključni elementi institucionalnog okvira koji opredeljuju efikasnost politike zaštite konkurencije. Posebna pažnja se posvećuje praktičnoj primeni ovog okvira, što je ilustrovano kritičkim osvrtom na način i metod odlučivanja Komisije za zaštitu konkurencije u vođenju postupaka na monopolizovanim tržištima.
Slavica Manić i Dragan Azdejković
U najnovijem izveštaju Svetskog ekonomskog foruma ustanovljeno je da indeks globalne konkurentnosti ne pokriva analizu pokretača održive konkurentnosti, a zanemarivanje istih može prouzrokovati preosetljivost privreda na negativne posledice svih budućih “šokova“. U potencijalno najproblematičnija uključena su demografska pitanja, pogotovo ono koje tangira promene u starosnoj strukturi stanovništva. Prepoznavanje važnosti demografskih tokova za “oblikovanje“ konkurentnosti u narednom periodu predstavlja ključni motiv za pisanje ovog rada. Osnovni ciljevi su sledeći: a) da se prikažu teorijska saznanja o ekonomskim konsekvencama promena u starosnoj strukturi stanovništva; b) da se analiziraju osobenosti demografske tranzicije u različitim regionima i potencijalni efekti iste na održivu konkurentnost privrede.