Radmila Bjekić, Maja Strugar Jelača, Slobodan Marić i Marko Aleksić
Poverenje, kao jedna od ključnih odlika liderstva, često ostaje neprepoznatljivo i potisnuto drugim faktorima dok je prisutno, a postaje izrazito vidljivo i bitno tek kada počne da opada ili nestaje. Cilj istraživanja je da se utvrdi veza između poverenja u lidera i ishoda liderstva, kao i medijatorna uloga psihološkog osnaživanja u navedenoj vezi. Istraživanje je sprovedeno na uzorku od 351 zaposlenog u organizacijama na teritoriji Srbije. Postavljene hipoteze u radu testirane su pomoću PLS-SEM metode, a rezultati su pokazali da postoji statistički značajna pozitivna veza između poverenja u lidera i ishoda liderstva, kao i da psihološko osnaživanje zaposlenih ima značajnu medijatornu ulogu u ovom odnosu. Motivisani nedovoljno istraženim konceptima poveranja i psihološkog osnaživanja u sferi liderstva u poslovnom ambijentu zemalja u razvoju, uključujući i Srbiju, autori ovim radom daju doprinos kroz ispitivanje medijatorne uloge psihološkog osnaživanja, kao i produbljivanje razumevanja poverenja, ističući njihov značaj za postizanje pozitivnih ishoda liderstva.
Jadranka Đurović Todorović1, Marina Đorđević1, Milica Ristić Cakić1 i Branimir Kalaš2
Ova studija analizira jaz između zakonske i efektivne stope poreza na dobit preduzeća, pri čemu se poreski podsticaji identifikuju kao ključni faktor tog odstupanja. Cilj je da se kvantifikuje veličina jaza i ispita odnos između zakonskih i efektivnih stopa u zemljama OECD-a u periodu 2000-2022. Metodološki okvir zasniva se na modelu Devereux-Griffith i uključuje deskriptivnu statistiku, t-testove i korelacionu analizu. Empirijski nalazi pokazuju da poreski podsticaji značajno oblikuju efektivnu poresku stopu, čime doprinose njenom razlikovanju od zakonske. Analiza potvrđuje pozitivnu korelaciju između ovih stopa i otkriva statistički značajnu razliku u pojedinim godinama. Dobijeni rezultati doprinose literaturi o poreskoj politici i nude praktične smernice za kreatore politika u pogledu smanjenja jaza između zakonske i efektivne stope i unapređenja transparentnosti poreskih podsticaja.
Nikolaos Kalantzopoulos, Athanasios Mandilas, Stavros Valsamidis and Dimitrios Kourtidis
This study investigates the key factors influencing the evolution of non-performing loans (NPLs) in Greece, during and after the financial crisis, which severely affected the Greek banking sector. Greece documented the highest NPL ratio among the European countries, reflecting the economic effects of the crisis. Using data pertaining to the period from 2004 to 2018, regression analysis was applied to assess the influence of the macroeconomic and banking variables. The data were mainly derived from the Bank of Greece and the Hellenic Statistical Authority. The findings highlight a strong correlation between NPLs and the macroeconomic factors which significantly affected the Greek banking system. Addressing NPLs is a challenge, and effective resolution requires reversing the impact of the crisis and restoring growth in order to support the recovery of the banking sector. While focused on Greece, a broader Eurozone data analysis is suggested due to the fact that the EU economies are interlinked. While several studies have examined the determinants of non-performing loans in Greece so far, this study contributes to the topic by applying an extensive regression model and incorporating a broad range of variables.
Velimir Lukić i Svetlana Popović
Pošto je finansijski sistem u Srbiji visoko evroizovan, opažaju se dva zasebna procesa u kamatnom kanalu transmisionog mehanizma monetarne politike vezana za pasivne kamatne stope: prenos na kamatne stope na dinarske depozite i prenos na kamatne stope na devizne (evro) depozite. Dobijeni rezultati za prenos kod dinarskih kamatnih stopa su: a) prenos u dugom roku varira u opsegu koji je ispod jedinične vrednosti, što znači da je prenos sa međubankarske stope na tržištu novca na pasivne kamatne stope nepotpun; b) prenos u kratkom roku je slab; i c) brzina prilagođavanja dugoročnoj ravnoteži je relativno visoka. Rezultati kod prenosa na kamatne stope na devizne (evro) depozite pokazuju snažnije dokaze o kointegracionim odnosima među kamatnim stopama u poređenju sa rezultatima kod dinarskih kamatnih stopa, a pored toga veoma blisko oponašaju prenos kamatnih stopa u evrozoni po svim relevantnim obeležjima. Nalazi u radu pokazuju da monetarna politika u evrozoni i monetarna politika u Srbiji čine koherentnu celinu koja upravlja kretanjem pasivnih kamatnih stopa u skladu sa ciljevima tekuće monetarne politike i determiniše troškove depozitnih izvora finansiranja banaka.
Olha Mulska, Iryna Leshchukh, Mariana Bil and Ihor Baranyak
This paper aims to assess the socio-economic resilience of Ukraine’s regions in the face of shocks, including the Russian Federation’s invasion of Ukraine, territorial annexation, the 2014 socio-political crisis, and the 2020-2021 COVID-19 pandemic. The comprehensive methodological approach applied in this paper combines the construction of temporal and spatial composite indicators of the labor market, and social, demographic, and economic development, with the identification of shock-related losses, the recovery capacity, and the dynamics of vulnerability and recovery. The framework distinguishes between immediate losses and the long-term adaptive capacity. The empirical results show that the two major shocks (the 2014 crisis and the 2020-2021 COVID-19 pandemic) caused significant regional losses, with the deepest labor market decline in Donetska Oblast and Luhanska Oblast and higher resilience in the western and central regions. Vulnerability lasted for two to three years, while recovery exceeded four years. Overall, resilience depends not only on overcoming immediate shocks but also on strengthening demographic stability, the institutional capacity, and adaptive mechanisms to ensure sustainable postwar recovery.
Saša Obradović
Zemlje Zapadnog Balkana puno su uložile u cilju postizanja mira, uspostavljanja političke stabilnosti i održivog ekonomskog rasta. Cilj ove studije je da empirijskom analizom proceni uticaj vojnih izdataka na ekonomski rast u panelu 5 zemalja Zapadnog Balkana koji pokriva period 2001-2022. U istraživanju se koristi model autoregresionog rasporeda docnji (ARDL-PMG) kako bi se procenili kratkoročni i dugoročni odnosi varijabli od interesa. Pored toga, primenjuje se metoda potpuno modifikovanih najmanjih kvadrata da bi se obezbedila pouzdanost nalaza. Identifikovana je pozitivna veza vojnih izdataka i ekonomskog rasta. Rezultati snažno ukazuju na to da vojni izdaci jesu korisni po ekonomski rast. Empirijski nalazi studije pružaju podršku stavu da kreatori politike treba da uvećaju ulaganja u vojno odbrambeni sektor, kako bi doprineli ekonomskom rastu.
Ivana Jolović1, Stefan Zdravković2 i Nevena Jolović3
Polazeći od maksime da „percepcije pojedinaca oblikuju njihovu stvarnost”, istraživanje organizacionog ponašanja naglašava važnost prepoznavanja subjektivnih iskustava zaposlenih o okolnostima na radnom mestu. Percepcija proceduralne, distributivne i interakcijske pravde od strane zaposlenih čini snažan prediktor „postojanosti” radne snage – organizacionu pravdu. Rad ima za cilj istraživanje uticaja ovog fenomena na nameru odlaska zaposlenih iz organizacije, uz paralelno ispitivanje potencijalne posredničke uloge organizacione posvećenosti u pomenutoj relaciji. Sveobuhvatan pregled relevantne literature, u kombinaciji sa tehnikama tematske i desk analize, postavlja temelje istraživanja. Empirijska komponenta studije obuhvatila je 99 pojedinaca (milenijalaca) zaposlenih u srpskoj privredi na početku 2023. godine. Njihovi stavovi evidentirani su putem elektronskog, online upitnika. Podaci su obrađeni korišćenjem naprednih statističkih alata – SmartPLS 4.0 i SPSS 26.0 softvera. Nalazi su potvrdili glavnu istraživačku pretpostavku koja implicira da organizaciona posvećenost posreduje u odnosu između percipirane organizacione pravde i namere zaposlenih milenijalaca da napuste organizaciju.
Dejan Jovanović1, Milan Čupić1, Ivana Medved2 i Jelena Poljašević3
Polazeći od značaja pravilne identifikacije, alokacije i upravljanja troškovima, ali i činjenica da je za poslovanje kompanija, pored ekonomske dimenzije, važna i ekološka, kao i da je stepen integracije ekoloških aspekata u računovodstvene prakse nizak, cilj rada je da se ispita u kojoj meri su firme upoznate sa metodama obračuna ekoloških troškova i da li se praksa kompanija razlikuje u zavisnosti od primene ISO 14001 standarda. Istraživanje je sprovedeno na uzorku preduzeća koja su u obavezi da dostavljaju podatke Nacionalnom registru izvora zagađenja. Analiza podataka izvršena je primenom kvantitativnih statističkih metoda, prvenstveno primenom deskriptivne statistike i neparametarskih testova. Rezultati ukazuju da kompanije vode reaktivnu ekološku politiku, troškove prepoznaju tek kada nastanu, a preventivne zanemaruju. Ekološki troškovi su često prikriveni u opštim troškovima zbog oslanjanja na tradicionalne metode obračuna. Zaključuje se da su glavni problemi neadekvatan regulatorni okvir i izostanak motivacije. Istraživanje ukazuje na potrebu za sistemskim promenama, većom motivacijom kompanija i unapređenjem regulatornog okvira.
Nemanja Berber, Agneš Slavić i Dimitrije Gašić
Kompanije koje karakteriše nedostatak radne snage bore se da privuku, motivišu i zadrže talente. Brend poslodavca jedan je od pristupa koji kompanije razvijaju kako bi kreirale vrednosnu ponudu za zaposlene i održale svoju radnu snagu. Mnogi zaposleni donose odluku da ostanu ili napuste kompaniju na osnovu celokupnog sistema upravljanja ljudskim resursima koji kompanija nudi. Glavni cilj ovog rada bio je da ispita odnos percipiranog brenda poslodavca i namere zaposlenih da ostanu u organizaciji. Istraživanje je sprovedeno na uzorku od 209 zaposlenih u Republici Srbiji. Metodologija istraživanja obuhvatala je teorijsko i empirijsko kvantitativno istraživanje predložene veze. Analitički postupak korišćen u radu bio je PLS-SEM. Rezultati su pokazali pozitivnu vezu između posmatranih varijabli i ukazali na zaključak da pozitivna percepcija brenda poslodavca vodi ka većoj nameri zaposlenih da ostanu u organizaciji. Najjači efekat na nameru ostanka imao je zdrav radni ambijent, zatim obuka i razvoj, ravnoteža posla i privatnog života, etika i društvena odgovornost, i na kraju, kompenzacije i beneficije.
Filip Ž. Bugarčić1 and Viktorija Skvarciany2
The growth of global trade in the last few decades and a more active involvement of countries in trade flows and supply chains have highlighted logistics as one of the most important trade facilitation factors. However, the question is who benefits the most from logistics. The paper aims to examine the contribution logistics make to the promotion of exports and imports in the selected industries in the OECD countries, the evaluation and comparison of the importance of logistics performance depending on the specific sector and product characteristics. Panel regression modelling was employed to evaluate the impact of logistics on international trade. The findings reveal its importance in international trade at the industry level. The results indicate a special contribution of logistics to the stimulation of the trade of industrial products and time-sensitive goods, with a greater contribution to imports. These findings emphasize the special importance of a logistics system and related operations in the identified sectors.