Vladislav Radak1, Aleksandar Damjanović1, Vladimir Ranković2 i Mikica Drenovak2
Kapitalna adekvatnost za izloženost tržišnom riziku banaka je nelinearna funkcija očekivanog gubitka (Expected Shortfall, ES). ES se izračunava na osnovu stvarnog portfolija banke, tj. portfolio predstavlja njen trenutni posed. Za sprovođenje optimizacije bazirane na ES koristimo genetski algoritam (Genetic Algorithm, GA). Konkretno, rad ispituje efikasnost GA tehnike – Evolucioni algoritam sa jakim Pareto optimumom 2 (The Strength Pareto Evolutionary Algorithm 2, SPEA2) za optimizaciju portfolija kada se očekivani (prosečni) prinos i procentualni ES postave kao ciljevi optimizacije. Pored toga, analiziramo razlike između optimalnih portfolija dobijenih kroz prosečni prinos-ES optimizaciju i optimalnih portfolija dobijenih kroz prosečni prinos-VaR optimizaciju (Value at Risk), korišćenjem pomenutog algoritma optimizacije. Rezultati dokumentuju da metoda SPEA2 pruža dobro raspoređene portfolije duž efikasne granice pokrivajući različite nivoe rizika. Optimalni portfoliji dobijeni kroz prosečan prinos-ES optimizaciju dokumentuju superiornost duž cele efikasne granice u ravni prosečan prinos-ES u odnosu na one dobijene prosečan prinos-VaR optimizacijom. Istovremeno, optimalni portfoliji dobijeni prosečan prinos-ES optimizacijom prikazani u ravni prosečan prinos-VaR konvergiraju ka portfolijima dobijenim na bazi prosečan prinos-VaR optimizacije i gotovo se poklapaju sa njima za visoke nivoe očekivanog prinosa.
Milan Čupić i Stefan Vržina
Iako je izvoz decenijama predmet akademske pažnje, veza izvoza i performansi preduzeća nije jasna. Iz prethodnih istraživanja su proizašle dve suprotstavljene teorije. Hipoteza učenja kroz izvoz sugeriše da izvoz poboljšava performanse preduzeća zbog transfera znanja sa inostranih tržišta na izvoznike. Sa druge strane, zagovornici hipoteze o samoizboru tvrde da je verovatnije da će preduzeća sa boljim finansijskim performansama izvoziti. Cilj rada jeste da se ispita povezanost izvoza sa performansama preduzeća u Srbiji. Rezultati istraživanja pokazuju da je veza izvoza i produktivnosti statistički značajna. Ovaj nalaz je robustan na promene u merilima produktivnosti i veličini uzorka. Veza izvoza i profitabilnosti preduzeća je, međutim, osetljiva na promene u merilima profitabilnosti. Takođe, rezultati istraživanja su više karakteristični za proizvodni sektor. U radu je ukazano na nekoliko razloga za loše performanse srpskog izvoza i ponuđeno je nekoliko preporuka.
Marsellisa Nindito1, Ilya Afianti2, Poppy Sofia Koeswayo2 and Nanny Dewi Tanzil2
This study investigates the impact of related-party transactions on financial statement fraud in the Indonesian publicly listed firms grounded in agency theory. The research study is aimed at examining the need for good corporate governance in order to uphold reporting integrity. This research applies a quantitative approach and a sample of 500-unit data from the companies listed on the Indonesian Stock Exchange in the period from 2017 to 2019 is analyzed using logistic regression models. This study also utilizes moderating regression analysis so as to investigate the moderating roles of institutional ownership and independent commissioners in the research model. The study results have revealed that related-party transactions and institutional ownership significantly affect the likelihood of the financial statement fraud occurrence in Indonesia and that institutional ownership can moderate the impact of related-party transactions on the likelihood of the financial statement fraud occurrence. This study provides the empirical evidence on the role of related-party transactions and corporate governance in shaping the quality of financial statements in emerging economies.
Nenad Tomić i Marija Mirić
Poslovni modeli u industriji video igara evoluirali su od fizičkih do digitalnih. Koncept mikrotransakcija je omogućio izdavačima da naplaćuju dodatne sadržaje u igri. Jedan od najkontroverznijih oblika mikrotransakcija u video igrama predstavljaju “kutije sa plenom” (loot boxes). To su nagradni paketi, koji sadrže jedan ili nekoliko virtuelnih predmeta, pri čemu igrač ne zna unapred šta će dobiti njihovim otvaranjem. Cilj sprovedenog istraživanja je identifikovanje kombinacije faktora koji motivišu igrače u Srbiji da plaćaju korišćenje kutija sa plenom. Za potrebe rada adaptiran je osnovni model prihvatanja tehnologije (Technology Acceptance Model) u cilju proširenja varijablama koje su autori identifikovali kao potencijalno važne za donošenje odluka igrača. Rezultati istraživanja pokazali su da su percipirano uživanje, kastomizacija i percipirana lakoća upotrebe značajni prediktori percipirane korisnosti, kao i da su percipirana korisnost i sklonost ka kockanju značajni prediktori namere igrača da kupe kutije sa plenom. Namera kupovine ima statistički značajan uticaj na stvarnu upotrebu kutija sa plenom.
Jelena Erić Nielsen1, Ana Todorović Spasenić2 i Aleksandra Stevanović1
Kontinuiran rad na unapređenju kvaliteta u svim domenima poslovanja, sa fokusom na dostizanje nivoa poslovne izvrsnosti, jedan je od ključnih prediktora opstanka proizvodnih preduzeća u savremenim uslovima rizika i neizvesnosti. Organizaciona struktura, kao centralna dimenzija organizacionog dizajna, ima status važne podrške unapređenja u domenu generisanja nivoa poslovne izvrsnosti: uspeha sistema menadžmenta kvalitetom, uspeha procesnog menadžmenta, orijentacije na zaposlene (njihovu satisfakciju i motivaciju), razvoja partnerskih odnosa sa dobavljačima i kupcima, uspeha menadžmenta lanca snabdevanja, inovacijama i društvenoj odgovornosti. Cilj istraživanja je identifikacija parametara organizacione strukture koji najviše utiču na uspeh proizvodnih preduzeća u pogledu dostizanja nivoa poslovne izvrsnosti. Rezultati istraživanja, na uzorku od 94 proizvodnih preduzeća na teritoriji Republike Srbije, pokazali su statistički značajan uticaj organizacione strukture na svaku od odrednica, pri čemu specijalizacija (naročito vertikalna), koordinacija (zasnovana na kombinaciji mehanizama) i formalizacija (zasnovana na poštovanju zahteva QMS – Quality Management System i ISO 9001 standarda) imaju status parametara organizacione strukture sa najvažnijom ulogom u domenu generisanja izvrsnosti u poslovanju.
Dejan Molnar1, Sonja Josipović2 i Bojan Baškot3
U radu su predstavljeni različiti modeli regionalnog ekonomskog rasta prema kojima obrazovna struktura radno sposobnog stanovništva i preduzetnička aktivnost značajno doprinose unapređenju ekonomskih performansi. Takođe, analizira se uloga koju preduzetnička aktivnost i kvalitet ljudskog kapitala imaju na regionalni ekonomski rast u Republici Srbiji u periodu 2011-2020, na uzorku od 25 subregiona NUTS 3 nivoa. Rezultati ocenjivanja tri izabrana modela panela ukazuju da preduzetničke aktivnosti imaju vitalnu ulogu za rast bruto dodate vrednosti na nivou subregiona. S obzirom da glavni teorijski i brojni empirijski nalazi upućuju na to da nosioci regionalnog razvoja treba da budu preduzetnici koji poseduju odgovarajuća znanja, sposobnosti, kreativnost i veštine, preporuka za kreatore javnih politika je da kontinuirano rade na unapređenju poslovne klime i izgradnji stimulativnog preduzetničkog okruženja. Takav ambijent može podstaći visokoobrazovane pojedince da postanu ključni nosioci preduzetničkih aktivnosti.
Ivan D. Trofimov
This paper examines profitability disparities across the European economies using the aggregate and sectoral data for the period from 1995 to 2019 and applying a combination of panel unit root tests and the club convergence procedure. For most of the sectors, no convergence was identified at the aggregate level. Convergence within the clubs to multiple equilibrium levels, however, was identified. This convergence pattern was the most typical in the knowledge-intensive service sectors. The exogenous shocks had temporary effects on the economies’ profit rates (thus contributing to convergence), whereas the country- and sector-specific profitability components were characterized by stochastic behavior (attesting to nonconvergence). Overall, the persistence of profitability disparities was demonstrated. The findings suggest the importance of the firm-specific and local profitability drivers and the limited effects of the macroeconomic and competition policies on profit rates.
Darko Lazarov and Emilija Miteva Kacarski
The main goal of the paper is to investigate the intraregional trade performance of the Western Balkan region in the last five years and identify future intraregional trade opportunities and potentials for the period from 2023 to 2027. The methodology applied in order to explore intraregional trade is based on an analysis of the growth sources of trade at the country and product levels, while the identification of untapped regional trade potentials is based on the methodology developed by the International Trade Center (ITC), which applies the Export Potential Indicator (EPI) at the product level. The results estimated in the paper found that intraregional trade inside the Western Balkan region had had positive trends in the last five years. However, regional trade is still highly concentrated and based on a small number of traded products. The paper, however, found significant untapped regional trade potentials in the future which should be a huge motivation for each country and policymakers to work on further improvements of trade and economic conditions and circumstances for the purpose of intensifying regional trade and accelerating economic growth in these countries through it.
Teodora Tica, Bojana Vuković, Kristina Peštović i Ivana Medved
Cilj ovog rada je da se sagleda uticaj odabranih finansijskih pokazatelja na profitabilnost kao ključno merilo uspešnosti poslovanja preduzeća. Uzorak obuhvata 473 akcionarska društva u Republici Srbiji koja su aktivno poslovala u periodu 2017-2021. Panel analiza podataka pokazala je da postoji značajan pozitivan uticaj veličine preduzeća, rasta i novčanih tokova na profitabilnost, kao i značajan negativan uticaj strukture kapitala i sredstava. Sa druge strane, uticaj likvidnosti i poreza na dobit na profitabilnost nije bio statistički značajan. Dobijeni rezultati služe prvenstveno menadžmentu koji može da razmotri indikatore preduzeća u cilju poboljšanja profitabilnosti i obezbeđivanja pravilne alokacije resursa. Oni takođe služe investitorima u planiranju investicionih i operativnih aktivnosti kako bi se efektivnije i efikasnije realizovali ciljevi profitabilnosti. Rezultati su usmereni i na druge stejkholdere u cilju kreiranja strategije rasta profitabilnosti i korporativnih performansi radi obezbeđenja dugoročnog rasta.
Zoran Borović, Dalibor Tomaš and Jelena Trivić
The paper is mainly aimed at identifying the sources of total factor productivity (TFP) growth within the framework of convergence for the Republic of Srpska (RSRP). The main research question is what it is that drives technological progress for a small transition country. The current study focuses on the RSRP, as the follower, and the Republic of Serbia (RSRB), as the technological leader. The analysis carried out in this research study confirms the presence of convergence at the industry level, which means that the farther away from the technological frontier a country is, the higher the TFP growth rate. The research results enable policymakers to design and implement policies capable of enhancing domestic development and increase productivity growth.