Nebojša Janićijević
U radu se analiziraju uzročno-posledične veze između određenih dimenzija nacionalne kulture i određenih strategija organizacionih promena. Koriste se dve od četiri dimenzije nacionalne kulture koje je identifikovao G. Hofstede: distanca moći i „muške“ versus „ženske“ vrednosti. Na drugoj strani, izdiferencirane su četiri strategije organizacionih promena: strategija moći, normativno-reedukativna strategija, racionalnoempirička strategija i kreativna strategija. Identifikovane dimenzije nacionalne kulture i identifikovane strategije organizacionih promena međusobno se razlikuju po istim kriterijumima: distribuciji moći i orijentaciji na ljude versus orijentacije na zadatke. Na toj osnovi je moguće postaviti osam hipoteza o uzročnoposledičnim vezama između određenih tipova nacionalnih kultura i određenih strategija organizacionih promena.
Violeta Todorović
Funkcionisanje banaka u deregulisanom i konkurentnom tržišnom ambijentu podrazumeva preuzimanje rastućih i kompleksnih rizika poslovanja. Neadekvatno upravljanje rizicima od strane bankarskih menadžera dovodi do pojave problemskih banaka i nastanka bankarskih kriza. Praktično, krize banaka čine sastavni deo razvoja bankarskih sistema u savremenom okruženju, koje se može okarakterisati kao kompleksno, dinamično, heterogeno i nepredvidivo. Negativni efekti bankrotstava individualnih banaka na privredni sistem zahtevaju pravovremeno uspostavljanje adekvatnih regulatornih okvira i preduzimanje intervencionističkih mera saniranja bankarskih problema. Problematika upravljanja bankarskim krizama, godinama unazad prisutna u stručnoj domaćoj i stranoj literaturi, aktualizovana je pojavom globalne Subprime krize. Stoga je u radu učinjen pokušaj sveobuhvatne analize uzroka nastanka i načina rešavanja bankarskih kriza. Pored identifikovanja uzroka i suštinskih razlika analiziranih bankarskih kriza, preispitivaće se relevantnost primenjenih intervencionističkih mera i postojećih regulatornih politika.
Darko B. Vuković
Identifikacija i analiza indikatora regionalne konkurentnosti predstavlja najvažniju fazu procesa merenja konkurentnosti. Međutim, pre samog merenja, neophodno je utvrditi da li postoji visoka korelacija između izabranih indikatora. Cilj ovog istraživanja je da se utvrdi da li postoji visoka korelacija između najvažnijih indikatora regionalne konkurentnosti. Predmet istraživanja su indikatori konkurentnosti regiona u Republici Srbiji (RS), čije se vrednosti mere u periodu 2011-2013. Za indikatore koji nisu srodni ili nemaju logički međusobni uticaj nije utvrđena korelacija. Na osnovu rezultata istraživanja, pokazalo se da postoji visoka korelacija između BDP-a regiona, broja privrednih društava u regionu, broja zaposlenih, raširenosti klastera, investicija u inovacije i poverenja u poslovne institucije. Korišćen je statistički metod procene, Pirsonov koeficijent korelacije. Oni podaci čije merenje nije moguće izvršiti kvantitativnim putem dobijeni su anketom.
Danijela Tadić, Aleksandar Aleksić
Poslednjih decenija razvijen je koncept kapaciteta za oporavak organizacija usled naglog pada vrednosti performansi, koji predstavlja adekvatan menadžment metod posebno za preduzeća koja posluju u uslovima ekonomske krize. U ovom radu razmatran je problem određivanja prioriteta faktora kapaciteta za oporavak organizacija (FKPO) koji predstavlja prvi korak u određivanju strategije poboljšanja. Rangiranje FKPO je postavljeno kao zadatak višekriterijumske optimizacije koji uključuje kvalitativne promenljive. Menadžment timovi, na nivou svakog preduzeća, procenjuju relativnu važnost svakog para poslovnih procesa i preferentnost FKPO unutar svakog poslovnog procesa pomoću unapred definisanih lingvističkih iskaza. Modeliranje lingvističkih iskaza zasnovano je na teoriji fazi skupova. Agregirane vrednosti razmatranih veličina dobijene su primenom operatora otežane fazi srednje vrednosti. Vektor kombinovanog prioriteta FKPO-a određen je primenom fazi Analitičkog Hijerarhijskog Procesa. Predloženi model je ilustrovan primerom u kojem su korišćeni podaci dobijeni iz procesnih malih i srednjih preduzeća koja posluju u Centralnoj Srbiji. Pokazano je da je razvijeni model veoma pogodan za donošenje odluka o promeni poslovne strategije, sa ciljem povećanja kapaciteta za oporavak organizacija.
Jasmina Bogićević
Usled internacionalizacije poslovanja i učestalih fluktuacija deviznih kurseva, sve više dobijaju na značaju informacije o uticaju promene kurseva razmene na finansijski i prinosni položaj kako pojedinačnih preduzeća, tako i multinacionalnih grupa. Podaci o efektima prevođenja transakcija u stranoj valuti i finansijskih izveštaja stranih filijala, izloženosti preduzeća različitim tipovima deviznog rizika i preduzetim merama valutnog hedžinga omogućavaju brojnim korisnicima računovodstvenih sadržaja sticanje bolje predstave o finansijskom i prinosnom položaju entiteta. Ključna pitanja odnose se na izbor deviznog kursa koji će se koristiti pri prevođenju računovodstvenih podataka i finansijsko-izveštajno prikazivanje efekata prevođenja. Dok se efekti prevođenja finansijskih izveštaja stranih filijala mogu prikazati u bilansu stanja i u bilansu uspeha, efekti prevođenja transakcija u stranoj valuti inkorporiraju se u bilans uspeha. U radu se razmatraju računovodstveni aspekti prevođenja transakcija u stranoj valuti, transakciona izloženost preduzeća deviznom riziku, kao i korišćenje finansijskih derivatnih instrumenata za zaštitu od deviznog rizika.
Vera Gligorijević, Petar Vasić
Cilj istraživanja u ovom radu je da doprinese diskusiji o značaju ljudskih resursa za proces ekonomskog razvoja, posebno o značaju obrazovanja i individualnih poslovnih veština za proces modernizacije neformalne ekonomije i njene integracije u formalne privredne tokove. Ljudski resursi u neformalnom sektoru su analizirani standardnom klasifikacijom radne snage prema nivoima obrazovanja, a individualne poslovne veštine (sposobnosti) analizom tehnika koje su neformalno zaposlena lica koristila u postupku unapređenja konkurentnosti. Analiza je zasnovana na rezultatima anketnog istraživanja strukturnih karakteristika i prostornog razmeštaja neformalne ekonomije u Republici Srbiji, koje je tokom 2011. godine sprovedeno na uzorku od 310 kućnih preduzeća. Rezultati su pokazali da su prema obrazovnom sastavu, a posmatrano u nacionalnim okvirima, neformalno zaposlena lica podjednako konkurentna kao i formalno zaposleni, zatim, da obrazovni sastav neformalno zaposlenih lica zavisi od tipa naselja i distance od Beograda, a da individualne poslovne veštine, pored distance od Beograda i tipa naselja, zavise od polnog sastava ispitanika.
Zora Arsovski
Primena informaciono-komunikacionih tehnologija (Information Communication Technologies – ICT) u preduzećima, koja su organizovana u okviru klastera, ima svoje specifičnosti, u zavisnosti od nivoa vrste relacija između preduzeća u klasteru. Svrha istraživanja u ovom radu je utvrđivanje determinanti kvaliteta primene ICT u klasterima preduzeća, iz čega je proistekao cilj istraživanja: definisanje i provera modela kvaliteta primene ICT u klasterima preduzeća. Na osnovu teorijskih istraživanja klastera, razvijen je model kvaliteta primene ICT i testirani uticaji determinanti primene ICT, koje se odnose na nivo ulaganja u ICT, kvalitet menadžmenta, kvalitet procesa i nivo primene ICT strategije na nivo kvaliteta primene ICT, čime je potvrđena signifikantnost postavljenih hipoteza. Rezultati istraživanja ukazuju da se sa visokom pouzdanošću može predvideti nivo kvaliteta primene ICT u klasterima, a time i uticaj na performanse preduzeća i klastera u celini.
Violeta Domanović
Efektivni sistemi merenja performansi neminovno postaju uslov opstanka kompanija u uslovima savremenog dinamičnog i veoma turbulentnog okruženja. Efektivan sistem merenja performansi omogućava kompaniji da meri i kontroliše performanse u skladu sa definisanom strategijom. Pri dizajniranju sistema merenja performansi u savremenom okruženju, uvažavaju se kako finansijski, tako i nefinansijski indikatori koji odražavaju efekte ključnih aktivnosti koje dodaju vrednost jedne kompanije. Uvođenje raznovrsnih strategijski usklađenih indikatora performansi trebalo bi da poboljša organizacione ishode povećavajući kvantum informacija relevantnih za odlučivanje koje su na raspolaganju menadžerima, što olakšava strategijski konzistentno odlučivanje. Efektivnost sistema merenja performansi pod uticajem je brojnih faktora, od kojih su neki predmet istraživanja u radu. Cilj rada jeste da se osvetli značaj primene multidimenzionalnih merila performansi i konkretnih organizacionih faktora u procesu primene savremenih sistema merenja performansi.
Aleksandra Praščević
Rad je posvećen temi u kojoj je meri ekonomska politika u Srbiji uspela da odgovori na ekonomske probleme nametnute uticajem globalne ekonomske krize i koliko su ograničenja u vidu političke nestabilnosti i političkog uticaja, inače prisutni i pre krize, uticali i na ekonomsku politiku formulisanu u cilju borbe protiv krize. Ekonomska kriza je na globalnom nivou uticala da se, umesto pravila u vođenju ekonomske politike sa ključnim ciljem održanja cenovne stabilnosti, promoviše diskrecija i fiskalna politika, sa ciljem prevazilaženja problema nezaposlenosti. Značajnija primena diskrecije u ekonomskoj politici i inače nameće problem kompetentnosti i eventualnih političkih motiva kreatora ekonomske politike. Upravo su ograničenja nedovoljno razvijenih institucija i pogrešnog modela rasta doprinela da rezultati ekonomske politike u Srbiji ne budu značajni. Srbija se suočava sa negativnim posledicama primenjenih mera u vidu visokog budžetskog deficita, javnog duga i inflacije, dok su efekti na privrednu aktivnost i zaposlenost izostali, zbog čega je aktuelan izbor između pravila i diskrecije.
Jacek Barburski
One of the modes of the measurement of banks’ and their branches’ economic efficiency is constituted by an econometric approach based on stochastic frontier functions. In this approach, the following three basic goal functions can be considered: the cost, revenue and profit functions. This paper aims to present alternative (relative to the standard formula) concepts of the measurement of revenue and profit efficiency constituting an important assessment criterion of banks’ operations. The paper also presents the results of the empirical studies of revenue and profit efficiency, as exemplified by the selected commercial bank. The theoretical part of the paper proceeds from an introduction to present the premises of an alternative efficiency assessment, then the formulas of the frontier functions of revenue and a profit. These are formulas that can exclusively be used under the conditions of imperfect competition between banks. The empirical part focuses on the application of the above models to assess the efficiency of a Polish bank’s branches. The calculations returned the indicators of revenue and profit efficiency and the rankings of the studied sample of branches in three different quarters. Due to the use of an excessively simple assessment method (Corrected Least Squares Method), the efficiency indicators obtained are understated and not accurate enough to lend themselves to further analysis. On the other hand, the rankings prepared on its basis are reliable and can be used for further assessments and comparisons, which should be considered as a meaningful research benefit.