Nataša Milenković
Glavni pokretači rasta bezmalo svih privreda koje su u proteklim decenij ama ostvarile brz rast, pre svega azijskih privreda, bili su investicije i izvoz. Postoji opšta saglasnost da je najefikasnij i put ka privrednom oporavku Srbije, takođe, izvozna ekspanzija. Iskustva azijskih zemalja sa ubrzanim rastom mogu dati smernice za način na koji je moguće, u izvesnoj meri, poboljšati nezavidno stanje srpske privrede. Instrument ekonomske politike koji utiče istovremeno na investicije i izvoz jedne zemlje, a koji je lakše pokrenuti od mnogih drugih faktora rasta i razvoja, je devizni kurs. Na značaj deviznog kursa kao instrumenta ekonomske politike za povećanje izvoza i investicija u Srbij i upućuje nekoliko indikatora. To su, najpre, izuzetno pozitivna iskustva istočnoazijskih privreda čija je politika deviznog kursa upravo suprotna onoj u Srbiji, slabost domaćeg tržišta, koja ukazuje na neophodnost povećanja izvoza i, treće, izuzetno mala konkurentnost srpskih preduzeća i privrede.
Edvard Jakopin
Globalna recesija je još jednom potvrdila ekonomsku zakonitost da privredni rast nije moguć bez kontinuiranih strukturnih promena. Tranzicioni modeli realokacije faktora rasta pokazali su svu svoju neefikasnost pod naletom recesionih udara. Istraživanje tranzicionog rasta produktivnosti pokazalo je da se produktivnost bazirala, pre svega, na “unutarsektorskoj dobiti”, a ne na tzv. “realokacionom efektu”. Kompletno područje zemalja Jugoistočne Evrope (JIE) suočeno je sa sistemskim makroekonomskim neravnotežama, koje su, primarno, strukturnog karaktera. S druge strane, komparativna analiza reformskih iskustava pokazuje da tranzicioni rezultati zavise kako od brzine sprovedenih reformi tako i od startne pozicije. Istraživanja su jasno ukazala da je održiv privredni rast bio veći u onim tranzicionim ekonomijama u kojima su reforme bile brže od onih sa strategijom postepenog razvoja. Kriza je u prvi plan istakla značaj industrijskih politika koje su dugo i u teorijskom i u praktičnom smislu bile marginalizovane. Težište postkrizne realokacije faktora rasta, u novom modelu privrednog rasta, neophodno je usmeriti ka strukturnim promenama u produktivnije izvozne sektore prerađivačke industrije.
Vlastimir Leković
Poverenje, kao bitna tradicionalna neformalna institucij a društva, u poslednjih par decenij a predmet je značajnije pažnje društvenih nauka, pa i ekonomske. Radi se o jednom od ključnih faktora koji opredeljuje karakter kako međuljudskih, tako i ukupnih društvenih odnosa. Sve više preovladava shvatanje da su, uz ostale bitne faktore efektivnosti i efi kasnosti tržišnog sistema, ekonomski učinci determinisani i odgovarajućim nivoom poverenja, koje vlada između ekonomskih aktera. U radu se analizira uloga poverenja kao podsticajnog faktora uspešnij eg odvij anja ekonomskih aktivnosti u uslovima suočavanja ekonomskih subjekata sa problemima asimetričnih informacija, nepotpunih ugovora, nerazvijenog institucionalnog okvira, neizvesnosti i sl. Ukazuje se na to da je poverenje, kako personalno, tako i institucionalno, bitan faktor ekonomske uspešnosti, kao i ekonomskog razvoja. Istovremeno, poverenje ima značajnu ulogu u pogledu uspešnij eg sprovođenja društveno-ekonomskih transformacij a, što je posebno aktuelno u zemljama u tranziciji.
Veljko Marinković i Vladimir Senić
Fokusiranost na potrošače poslednjih godina doživljava ekspanziju u uslužno orijentisanim delatnostima, uključujući i banke. Potrebe korisnika finansij skih usluga dinamično se menjaju, zbog čega je neophodno da banke razvijaju dugoročne poslovne odnose sa svojim klijentima, kako bi postale i ostale profitabilne. Cilj ovog istraživanja usmeren je na ispitivanje stavova korporativnih klijenata – malih i srednjih preduzeća – o različitim elementima kvaliteta usluga, koje pružaju bankarske institucije. Rezultati realizovane studije ističu tri ključna elementa kvaliteta uslužne ponude u korporativnom bankarstvu: poštovanje i razumevanje klijenata, profesionalnost i imidž. Ovakvi rezultati dodatno potvrđuju da bankarske institucije treba tesno da sarađuju sa klijentima, što je moguće samo ako se istinski posvete marketinškoj orijentaciji u svakodnevnom poslovanju.
Nenad Stanišić
Postoje brojne koristi koje zemlje mogu dobiti odricanjem od nacionalnog novca nestabilne spoljne i unutrašnje vrednosti. Najočiglednija je smanjenje dugoročne stope inflacije. Cilj ovog rada je da testira hipotezu o pozitivnom uticaju monetarne integracije na monetarnu stabilnost i privredni rast. S druge strane, monetarna integracija može prouzrokovati i određene ekonomske probleme zemljama, pre svega problem platnobilansnog prilagođavanja. Stoga se u ovom radu ispituje i njen uticaj na saldo tekućeg bilansa nacionalnih ekonomija. Postavljene hipoteze se empirijski testiraju na uzorku od 42 zemlje iz različitih regiona i različitog nivoa razvijenosti. Rezultati sugerišu da postoji uticaj monetarne integracije na smanjenje inflacije u grupi zemalja u razvoju, ali ne i na ostvarene stope privrednog rasta. S druge strane, rezultati ukazuju na to da monetarna integracija doprinosi povećanju deficita tekućeg računa zemalja u razvoju, ali ne i razvijenih zemalja.
Maya Lambovska and Angel Marchev, Jr.
The main focus of this paper is on proposing a new fuzzy approach for evaluating investment portfolios. The approach suggested uses tools of the theory of confidence intervals, theory of fuzzy subsets and the method of expertise. Using the mentioned instrumentarium an empirical approbation is conducted. The approbation is realized through the case data and is aimed at demonstrating the approach and its applicability. The suggested approach could also be used as a base for comparison and/or ranking different portfolios. The used experts’ evaluations could be aggregate results from other approaches for portfolio management. Thus, the approach could be described as a universal tool for combining several methods for evaluation of investment portfolios.
Marina Milanović and Milan Stamenković
In modern market economies, knowledge has become a key economic resource, and knowledge management by applying the concept of business intelligence has become the infrastructure constituent of modern management. Essential ingredient of the process of knowledge discovery from databases is data mining, which is successfully applied in various business and scientific research areas. Adaptive and innovative application of the principles and techniques of classic data mining in the analysis of time series resulted in the concept called time series data mining (TSDM). Starting from the above mentioned this paper presents conceptual determination of TSDM as a relatively new field of research in which the methodological context of data mining is adjusted to the temporal nature of data. It also emphasizes the complexity of mining in large time series data sets, as well as the importance and usefulness of research results in the form of extracted knowledge in decision–making process.
Thomas L. Saaty
This paper provides a summary of a mathematical theory about the use of expert judgments in paired comparisons and how to derive priorities from them particularly when intangible factors are involved. An example to validate the process when applied to tangibles is given along with a simple decision example to determine which city to choose to live that involves several intangible criteria. The paper then deals with three kinds of applications of the process in economics. One is about currency exchange, the second about input-output analysis and the third about forecasting turnaround dates of the US economy in 1992, in 2001 and finally in 2008-2009.
Jože Mencinger
Current account deficit, initially created by the stabilization policies during transition has become a distinct feature of CEE countries. The structure of the deficit has been gradually changing and the predominant role has been taken over by the investment account deficit. This is an inevitable outcome of CEE “addiction” to FDI. The linkage between FDI and current account balance is presented by a simple three equations model which relates FDI to the investment and trade accounts. The panel data for eight CEE countries in the 1996-2008 period are used. to estimate the rates of returns on foreign investments which determine outflows through the investment account and the effects of FDI on the trade account. The world financial crisis diminished both inflows of FDI and outflows of profits generated by FDI while severing the problems of enormous negative net financial position of the countries.
Predrag Stančić
Finansijska tržišta poslednjih godina karakteriše izrazita volatilnost, tako da su preduzeća prinuđena da aktivno tragaju za putevima zaštite od rizika kome su izložena. Među instrumentima razvijenim kao odgovor na varijabilnost tržišta važno mesto imaju finansijske opcije. Finansijske opcije kao derivati ne eliminišu rizik u apsolutnom smislu, nego ga transferišu drugoj strani, koja je voljna da ga prihvati uz niže troškove. Opcije predstavljaju pravo, bez striktne obaveze, tako da njihovo vrednovanje može biti vrlo komplikovano. Među brojnim modelima vrednovanja opcija (i ostalih derivata), Black-Scholes model predstavlja jedan od najčešće korišćenih.